Vragen over het verlenen van een veel te ruime stik­stof­ver­gunning aan piek­be­laster Olam Cocoa in Zaanstad


Indiendatum: 27 jan. 2021

Inleiding

De Provincie Noord-Holland heeft op 17 november 2020 een ontwerpvergunning ingevolge de Wet natuurbescherming (Wnb) verleend aan cacaoverwerker Olam Cocoa BV in Koog aan de Zaan, gemeente Zaanstad[1]. Het bedrijf beschikt nog niet over een natuurvergunning.

Olam is een multinational die het ook internationaal niet nauw neemt met natuur. Het bedrijf ligt o.a. onder vuur vanwege grootschalige kap van regenwouden in Afrika voor palmolieplantages.[2]

Het dichtst bij het bedrijf liggende Natura 2000-gebied ‘Polder Westzaan’ ligt op circa 770 meter ten westen van de inrichting. Ook de Natura 2000-gebieden Wormer- en Jisperveld, Kalverpolder, Ilperveld, Varkensland, Oostzanerveld en Twiske liggen op korte afstand. In al deze gebieden is er sprake van een overbelasting door stikstof.[3]

De cacaofabriek is een zware piekbelaster: in 2017 stootte het bedrijf 57.000 kg ammoniak (NH3) uit, en stond daarmee op de vijfde plaats in Nederland bij de bedrijven die het meeste ammoniak uitstoten.[4] Desalniettemin heeft de provincie nu een vergunning verleend voor 80.764 kg per jaar aan ammoniakemissie. De ammoniakuitstoot vormt een ernstige bedreiging voor natuurgebieden.

De aanvraag voor Wnb-vergunning omvat tevens een biomassacentrale op het terrein voor het verbranden van cacaodoppen ten behoeve van stoomopwekking van het productieproces. Deze centrale leidt tot extra stikstofuitstoot.

Ondanks dat het bedrijf nog geen natuurvergunning heeft, wil de provincie de situatie legaliseren door de Wet natuurbeschermingsvergunning te verlenen.

De provincie stelt dat op grond van vaste jurisprudentie wordt uitgegaan van de vergunde situatie op referentiedatum. De vergunde situatie op referentiedatum is volgens de provincie de Hinderwetvergunning uit 1994 op basis waarvan het bedrijf 502.000 kg ammoniak per jaar mocht uitstoten. De nu vergunde 80.764 kg ammoniak per jaar is lager en de provincie is van mening dat daarmee de stikstofdepositie zal afnemen. Waardoor negatieve effecten op de omliggende Natura 2000-gebieden volgens de provincie zijn uit te sluiten en de vergunning kan worden verleend. Dit met gebruikmaking van de Beleidsregel in- en extern salderen.[5] Ofwel, de provincie kan op papier zeggen dat de depositie beter wordt. Feitelijk is het geen verbetering, maar het legaliseren van een vervuiler.

Natuurorganisatie MOBilisation for the Environment heeft meerdere handhavingsverzoeken tegen het bedrijf Olam Cocoa ingediend, en nu ook een zienswijze tegen de ontwerp-natuurvergunning van de provincie.

Vragen

Referentieniveau te hoog

  1. Hoe kan het zijn dat deze fabriek, die een ammoniak piekbelaster is, kan opereren zonder Wnb-vergunning?
  2. Op welke vaste jurisprudentie baseert GS zich, als zij stelt dat hetgeen vergund is in 1994 nog steeds als vergunde situatie nu wordt gezien?
  3. Klopt het dat in de Hinderwetvergunning 1994, en ook in latere milieuvergunningen, geen emissie-eisen voor ammoniak voor deze installatie zijn opgenomen? Zo nee, hoe zit het dan en waar precies in de Hinderwetvergunning zijn emissienormen opgenomen voor ammoniak?
  4. De emissie van ammoniak is later wettelijk begrensd door rechtstreeks werkende emissie-eisen in het Activiteitenbesluit (30 mg/Nm3) en door de Richtlijn Industriële Emissies (RIE), die voorschrijft dat de Beste Beschikbare Technieken (BBT) moeten worden toegepast. Op welke jurisprudentie baseert GS dat bij het bepalen van de referentiesituatie, de emissievracht die behoort bij toepassing van de BBT - die dus strenger is dan het Activiteitenbesluit - niet leidend is ten opzichte van de Hinderwetvergunning?
  5. Naast een Wnb-vergunning moet het bedrijf ook beschikken over een Omgevingsvergunning.

    a) Klopt het dat parallel aan de procedure van de Wnb-vergunning een procedure voor een Omgevingsvergunning loopt?
    b) Is dit een revisievergunning (de gehele inrichting omvattend)?
    c) Welke emissievracht (kg/jaar) voor ammoniak zal in deze milieuvergunning opgenomen zijn?
    d) Is deze gebaseerd op toepassing van de BBT? Zo nee, waarom niet?
    e) Is de in de Omgevingsvergunning toegestane emissievracht van ammoniak (kg/jaar) anders dan in de natuurvergunning? Zo ja, hoe kan dat?

  6. Van 31 maart 2017 dateert een Besluit maatwerkvoorschriften waarin de provincie constateert dat het bedrijfsonderdeel BMO (Branden en Malen Oost), waar de meeste stikstof vrijkomt, niet voldoet aan de rechtstreeks werkende wettelijke eis voor ammoniak van 30 mg/Nm3 uit het Activiteitenbesluit. De provincie stond het bedrijf toe dat het tot 1 januari 2019 niet hoefde te voldoen aan deze wettelijke eis.

    a) Waarom heeft GS destijds deze toestemming verleend om niet aan de wettelijke eis van 30 mg/Nm3 te voldoen?
    b) Zou de provincie – met het oog op de maatschappelijke discussie, de natuurcrisis en de Omgevingswet – nu dezelfde afweging maken?
    c) Heeft het bedrijf in de tussentijd (maart 2017 – januari 2019) maatregelen getroffen om aan de wettelijke eis te voldoen?
    d) Voldoet het bedrijf inmiddels (2021) aan deze wettelijke eis?

  7. Het bedrijf valt onder de Richtlijn Industriële Emissies (RIE) en moet daarom sinds 2007 aan de wettelijke verplichting tot toepassing van Beste Beschikbare Technieken (BBT) voldoen. Toepassing van de BBT leidt volgens MOBilisation for the environment tot een factor 10 lagere uitstoot van ammoniak dan waar het in techniek ver achterhaalde Activiteitenbesluit nog van uitgaat. Bij mestvergistings- en afvalverbrandingsinstallaties bedraagt de maximaal toegestane ammoniakemissie niet meer dan 3-5 mg/Nm3.

    a) Is het bedrijf toepassing van de BBT opgelegd? Zo ja, sinds wanneer? Zo nee, waarom niet?
    b) Voldoet het bedrijf aan de emissie-eis volgens BBT? Zo nee, waarom niet?
    c) Wat zou de emissie van het bedrijf zijn als deze wél voldoet aan de eis van toepassing van de BBT?
    d) Zou een redelijke inschatting zijn dat dit nog onder 5.700 kg/jaar ammoniakuitstoot zou zijn: een factor 10 lager dan de door het bedrijf gerapporteerde uitstoot ammoniak in 2017 (57.000 kg), plus de vermindering die optreedt bij het voldoen aan de eisen uit het Activiteitenbesluit?

    Milieujaarverslag

  8. Klopt het dat het bedrijf in de aanvraag om natuurvergunning voor het jaar 2017 uitgaat van 58,5 kg/uur ammoniakemissie oftewel 502.000 kg/jaar van de gehele inrichting?
  9. Klopt het dat Olam, volgens de opgave in het Milieujaarverslag naar de provincie/RIVM, voor 2017 een ammoniakuitstoot van 57.000 kg heeft doorgegeven? Evenals voor 2018?
  10. Heeft de provincie deze Milieujaarverslagen over 2017 en 2018 bekeken en goedgekeurd?
  11. Welk getal klopt nu: 57.000 kg of 502.000 kg/jaar? En hoe is het verschil te verklaren?
  12. Als 57.000 kg het juiste getal is, is de opgave van Olam van 502.000 kg in de aanvraag dan frauduleus of onjuist te noemen? Zo ja, waarom is de provincie in deze onjuiste en veel te hoge vervuiling die het bedrijf claimt, mee gegaan? Zo nee, waarom niet?

    Uitbreiding?

  13. GS heeft de ontwerp-natuurvergunning verleend voor een uitstoot van ammoniak van 80.764 kg/jaar. Dat is meer dan de feitelijke emissie in 2017 (57.000 kg).

    a) Hoe is het verschil te verklaren en waarom de uitbreiding t.o.v. de situatie in 2017 (meer dan 22.000 kg/jaar)?
    b) Hoe denkt GS deze uitbreiding in stikstofuitstoot, en daarmee depositie op Natura 2000-gebieden die al met stikstof zijn overbelast, te kunnen vergunnen? Waar komt de stikstofruimte vandaan?

    Biomassacentrale

  14. De aangevraagde en vergunde biomassacentrale zal ook leiden tot een toename van de stikstofuitstoot van het bedrijf – in de vorm van NOx - en daarmee een hogere stikstofdepositie geven op de in de nabijheid liggende al stikstof-overbelaste Natura 2000-gebieden.

    a) Hoe denkt GS deze uitbreiding in stikstofuitstoot, en daarmee depositie op Natura 2000-gebieden die al met stikstof zijn overbelast, te kunnen vergunnen? Waar komt de stikstofruimte vandaan?

    Habitatrichtlijn

  15. GS concludeert in de ontwerp-Wnb-vergunning dat door middel van salderen met de referentiesituatie de depositie in de gebruiksfase uitkomt op 0,00 mol/ha/jaar of lager en dat daarmee de aangevraagde activiteit niet leidt tot significante effecten op instandhoudingsdoelen voor Natura 2000-gebieden. Deze conclusie is niet in lijn met de jurisprudentie. In de conclusie bij de zaak ECLI:EU:C:2018:622 (punt 60) bespreekt de Advocaat-Generaal dat artikel 6 lid 2 en 3 van de Habitatrichtlijn niet slechts een gelijk blijven of beperkt dalen van de stikstofdepositie vereist, maar veeleer dat het niveau van de belasting zo ver wordt verminderd dat op lange termijn een gunstige staat van instandhouding kan worden bereikt. Tevens is voornoemde conclusie van de provincie strijdig met de ecologische inzichten dat hoe hoger en hoe langer de overbelasting met stikstof voortduurt, des te groter de negatieve gevolgen voor de stikstofgevoelige habitats zijn. Zie ook overweging 9.1 van de uitspraak ECLI:NL:RBOBR:2019:4830 en overweging 14.5 van ECLI:NL:RVS:2019:1603. Gelijkblijvende overmaat aan stikstofdepositie leidt dus niet tot gelijkblijvende natuurschade, maar tot een toename van de natuurschade; zeker in onderhavig geval. Een gelijk blijven in depositie als in het onderhavige geval is dus zeer ongunstig voor alle in Tabel 1 op pagina 6 e.v. van het bestreden besluit genoemde Natura 2000-gebieden.

    a) Wat is de reactie van GS hierop?
    b) Heeft de provincie niets van de PAS-fouten geleerd, waarbij de provincie tot op het laatste moment het PAS-systeem heeft verdedigd, ondanks jarenlange waarschuwingen van o.a. de Partij voor de Dieren dat het PAS-systeem juridisch onhoudbaar is?[6]
    c) Hoe gaat de provincie Olam als grootste ammoniak-piekbelaster van Noord-Holland precies meenemen bij de aanpak van vermindering stikstofdepositie van Natura 2000 gebieden?

    Bevoegd gezag Omgevingsvergunning

  16. Wie is er nu bevoegd gezag voor de Omgevingsvergunning: GS of B&W? Het bedrijf valt immers onder de Richtlijn Industriële Emissies (RIE)[7] , onder bijlage 1 categorie 6.4b, ii (zie ontwerp-Omgevingsvergunning). Op de website van de provincie is te lezen dat als vuistregel is aan te houden dat de provincie bevoegd gezag is als het gaat om RIE-bedrijven[8].
  17. In welke wettelijke bepaling is deze bevoegdheidsverdeling opgenomen?

    Oproep tot actie

  18. GS heeft een ontwerp-Wet natuurbeschermingsvergunning verleend.

    a) Is GS, vanwege de enorme vraagtekens, onjuistheden en natuuraantasting, bijvoorbeeld bereid de definitieve vergunning níet te verlenen, of hooguit te verlenen voor de stikstofemissie die resulteert na toepassing van de wettelijk voorgeschreven Beste Beschikbare Technieken (BBT) (en dus zonder biomassacentrale en andere uitbreidingen)?
    b) Gaat GS deze grote uitstoter van stikstof, áls zij de vergunning verleent, expliciet meenemen bij de aanpak van vermindering stikstofdepositie van omliggende Natura 2000-gebieden?


[1] https://www.odnhn.nl/Nieuws/Bekendmakingen/Vergunningen_en_Ontheffingen/19_11_2020_Wet_natuurbescherming_Stationsstraat_76_te_Koog_aan_de_Zaan/Bijlagen_bij_zaaknummer_299683

[2] "Olam under fire over Africa deforestation". Financial Times. 11 December 2016.

[3] https://www.natura2000.nl/gebieden/noord-holland

[4] ‘Te veel kunstmest is een killer’ – De Groene Amsterdammer

[5] https://ibabsonline.eu/Agenda.aspx?site=noordholland&agendaid=57a070d8-8537-42d0-b21c-f8d2c87863db&FoundIDs=&year=2020 NLG-verslag commissie NLG op 26 nov. ’20, Rondvraag SP

[6] https://noordholland.partijvoo...

[7] CL2010L0075NL0000030.0001_cp 1..1 (europa.eu)

[8] https://www.noord-holland.nl/L...