Hand­ha­vings­verzoek Wet natuur­be­scherming staand want­vissen


Indiendatum: nov. 2021

Toelichting bij de foto:
Een zeldzame roodkeelduiker is bij de Zuidpier van IJmuiden in de netten verstrikt geraakt en wordt aan boord gehesen.

Inleiding

De Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland heeft een handhavingsverzoek Wet natuurbescherming ingediend bij de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) om het doden van vogels en zeezoogdieren in staand wantvisnetten bij IJmuiden tegen te gaan.[1]

Staand wantvisnetten zijn verticale netten waarin vissen worden gevangen, maar waarin ook zeevogels en zeezoogdieren als bruinvissen (dolfijnachtige) en zeehonden verstrikt kunnen raken en verdrinken.

Duikende zeevogels als futen, zeekoeten, aalscholvers en zeeduikers jagen onder water achter de vis aan. Eidereenden en zee-eenden duiken schelpen op. Al die soorten kunnen in de netten verstrikt raken en verdrinken. De Vogelwerkgroep heeft een logboek bij de OD NHN ingediend waarin incidenten nauwkeurig zijn beschreven.

Zo hebben diverse vogelspotters vanaf de pieren bij IJmuiden onder andere het volgende gezien:

  • staand wantnetten die worden binnengehaald met daarin verdronken zeekoeten, kleine alk en een verdronken bruinvis;
  • een nog levende zeehond met een nylon net om zijn hals;
  • een roodkeelduiker die nog levend was toen het werd binnengehaald en door de vissers werd meegenomen;
  • 12 dode zeekoeten in een net (en geen vissen).

De Vogelwerkgroep is van mening dat bij IJmuiden sprake is van een stelselmatige overtreding van het wettelijke verbod Wet natuurbescherming tot het opzettelijk doden of vangen van vogels; omdat het stelselmatig gebeurt is op grond van vaste jurisprudentie sprake van een voorwaardelijke opzet. Zij wil daarom dat er handhavend wordt opgetreden. Dit doden van vogels moet stoppen, aldus de Vogelwerkgroep.

Artikel 3.1, lid 1 van de Wet natuurbescherming[2] luidt:
“Het is verboden opzettelijk van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn te doden of te vangen.”

Artikel 3.5, lid 1 van de Wet natuurbescherming luidt:
“Het is verboden in het wild levende soorten genoemd in de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern of het Verdrag van Bonn in hun natuurlijk verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen.”

Volgens de OD NHN is niet duidelijk welke instantie bevoegd gezag is op het gebied van de Wet natuurbescherming en wie moet handhaven bij overtredingen. Dat wordt nog uitgezocht, aldus de OD. Volgens de Vogelwerkgroep is echter niet relevant wie bevoegd gezag is voor de vergunning. De provincie is hoe dan ook verantwoordelijk voor de handhaving binnen de kustzone en het gebied van de pieren. Het ministerie van LNV heeft die bevoegdheid niet (zie art. 1.3 lid 1 onder f en k Besluit natuurbescherming).

Vragen

Vraag 1:

Is volgens GS sprake van overtreding van artikel 3.1 Wet natuurbescherming (verbod vangen en doden van vogels) bij het vissen met staand want, waarbij zeevogels in de netten terecht komen en verdrinken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 2:

Is volgens GS sprake van overtreding van artikel 3.5 Wet natuurbescherming (verbod vangen en doden van zeezoogdieren, zoals bruinvissen) bij het vissen met staand want, waarbij zeezoogdieren in de netten terechtkomen en verdrinken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 3:

Heeft de provincie eerder meldingen of handhavingsverzoeken Wet natuurbescherming ontvangen over dode zeevogels en zeezoogdieren in staand wantnetten? Zo ja, hoe heeft de provincie hiernaar gehandeld?

Vraag 4:

Wordt er ook op andere plekken in Noord-Holland met staand wantnetten gevist? Zo ja, op welke plekken en op welke schaal?

Vraag 5:

In gemeenten zoals Den Haag is staand wantvisserij aan banden gelegd.
Zijn er Noord-Hollandse gemeenten die de staand wantvisserij in de kuststrook hebben verboden, zowel recreatief als bedrijfsmatig? Welke gemeenten zijn dit en op grond waarvan hebben zij dit verbod ingesteld?

Vraag 6:

Heeft de provincie al duidelijk welke instantie bevoegd gezag is op het gebied van de Wet natuurbescherming en wie moet handhaven bij overtredingen in de kustzone?

Vraag 7:

Volgens de Kust en zee wet- en regelgeving - Helpdesk water hebben, vanaf één kilometer uit de kust tot aan de kustlijn (laagwaterlijn), ook de provincies en gemeenten bestuurlijke bevoegdheden. Vanaf 2017 zijn de bevoegdheden natuurbeschermingswetgeving van het rijk (RVO) aan de provincies overgedragen. Waarom neemt de provincie, gezien deze situatie, niet haar verantwoordelijkheid waar en gaat direct tot handhaving over?

Vraag 8:

a) Wordt er ook met staand wantnetten gevist op de Waddenzee, Natura 2000-gebied? Zo ja, hoe verhoudt zich dit tot de natuurbeschermingsdoelen in dit gebied?
b) Krijgt de staand wantvisserijsector op enige wijze Waddenfondsgeld?

Vraag 9:

Wat vindt GS ervan dat opnieuw burgers een misstand aan de kaak moeten stellen?

Vraag 10:

Het vangen en doden van in de ingevolge de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn beschermde soorten is inherent aan het vissen met een verticaal net.
Bent u bereid de staand wantvisserij in de kuststrook van Noord-Holland te verbieden? Of als u die bevoegdheid niet heeft voor een verbod te lobbyen bij het bevoegd gezag? Zo nee, hoe denkt GS dan de Wet natuurbescherming op dit punt goed uit te kunnen voeren?


[1] Vogelwerkgroep wil staand wantvissen bij IJmuiden laten verb... - Noordhollands Dagblad

[2] wetten.nl - Regeling - Wet natuurbescherming - BWBR0037552 (overheid.nl)