Vragen over uitbreiding varkens­hou­derij in Midden­beemster


Indiendatum: 28 okt. 2022

Uitbreiding van intensieve varkenshouderij in Middenbeemster NoordHolland - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl)

Inleiding
Een varkenshouder in Middenbeemster wil zijn bedrijf uitbreiden, van 220 fokzeugen en 825 ‘vleesvarkens’ naar 319 fokzeugen (exclusief jonge biggetjes) en ruim 1.900 ‘vleesvarkens’. Het gaat dus om meer dan een verdubbeling van het aantal dieren. Hiervoor is het nodig om een nieuwe stal te bouwen. De afmetingen daarvan bedragen 37 bij 105 meter. De nieuwe stal is bedoeld voor de vleesvarkens. De uitbreiding is volgens de varkenshouder noodzakelijk om het bedrijf ‘levensvatbaar’ te houden. Het gaat om het bedrijf Het Beemsterlant’s Varken.[1][2] Voor het bedrijf is bij de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord geen Wet natuurbeschermings-vergunning (Wnb) dan wel PAS-melding bekend.

In de Omgevingsverordening van de provincie is nieuwvestiging of omschakeling (geheel of gedeeltelijk) naar intensieve veehouderij niet toegestaan. Volgens de toelichting bij het betreffende art. 6.34 is dat vanwege uitstoot van fijnstof, ammoniak (stikstof), endotoxinen, zoönosen en dierenwelzijn.[3] De Voedselvisie en de Omgevingsvisie van de provincie slaan de richting in van een omslag in de landbouw naar natuurinclusief, extensivering van de veehouderij, eiwittransitie, aandacht voor klimaat, bodem, water en biodiversiteit. Ook is ons economisch beleid gericht op brede welvaart. In de woorden van de provincie: “Een economie die de brede welvaart versterkt, brengt ook geen schade toe aan de ecologie, biodiversiteit en dierenwelzijn.”[4]

De wetenschappelijke consensus is dat de transitie naar meer plantaardig onvermijdelijk is om milieu-, klimaat- en biodiversiteitsdoelen te halen. De verschillende crises waar we mee te maken hebben (klimaat, natuur, stikstof, water, wonen) moeten ook volgens de provincie integraal opgelost worden. Juist daarin kunnen we in één keer stappen maken, als we de groei van intensieve veehouderij stoppen en ons meer richten op stimuleren en faciliteren van plantaardig. Ook het nieuwste grote internationale onderzoek naar de voortgang van het terugbrengen van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen (“State of Climate Action 2022”), geeft aan dat we veel minder vlees moeten eten en dus de veehouderij moet afschalen om de aarde leefbaar te houden.[5]

De Partij voor de Dieren vindt het gezien alle crises, de heldere wetenschappelijke adviezen, onverantwoord om nog langer uitbreiding van intensieve veehouderijen in Noord-Holland te blijven toestaan. Noord-Holland heeft juist alles in zich om koploper te worden in meer plantaardige, regionale, natuurvriendelijke en biologische landbouw en boeren daarbij te helpen. En ook de meeste Noord-Hollandse burgers willen af van de intensieve veehouderij.

Het bedrijf in Middenbeemster dient slechts als casus. Het moge duidelijk zijn dat individuele boeren niet de schuld dragen van alle problemen, maar dat zij ook gevangen zitten in een destructief systeem. Doorgaan met schaalvergroting is niet levensvatbaar, gezien alle crises. Een belangrijke stap zou een stop zijn op uitbreiding van intensieve veehouderijen. Agrariërs kunnen dan worden ondersteund in transitie naar een biologisch en meer plantaardig landbouwbedrijf. Dat is namelijk uiteindelijk pas een echt levensvatbaar bedrijf.

De gemeenteraad van Purmerend heeft op 27 oktober 2022 een 'verklaring van geen bedenkingen' afgegeven ten behoeve van het afwijken van het bestemmingsplan. De nieuwe stal valt namelijk buiten het bouwperceel in het bestemmingsplan.

VRAGEN

Natuur, stikstof en milieu
De provincie is verantwoordelijk voor bescherming van de natuur.

Vraag 1:
Hoe kan het dat er bij de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord voor de betreffende varkenshouderij geen Wnb-vergunning dan wel PAS-melding bekend is? Is er überhaupt een natuurvergunning?

Vraag 2:
a) Beschikt het bedrijf over toestemming om stikstof uit te stoten?
b) Zo ja, op basis waarvan mag dat en hoeveel mag het bedrijf precies uitstoten (oude en nieuwe situatie)?
c) Indien die toestemming er niet is, gaat de provincie handhaven op dit punt?

Vraag 3:
Wordt er met deze uitbreiding latente ruimte opgevuld?

Vraag 4:
De gemeente zegt: “Wij zien dan ook geen aanleiding om te concluderen dat de uitbreiding ten aanzien van de stikstofuitstoot negatieve effecten op beschermde (natuur)gebieden heeft.” Wettelijk mag er geen achteruitgang plaats vinden van de natuur, en daar mag ook geen twijfel over bestaan.

a) De provincie is bevoegd gezag Wet natuurbescherming. Heeft de provincie een passende beoordeling gemaakt in het kader van Wet natuurbescherming? Zo nee, waarom niet en bent u van plan om dat alsnog te doen?
b) Kunt u garanderen dat door deze uitbreiding de natuur er niet op achteruit gaat? Zo ja, kunt u ons de stukken toesturen waarop u en/of de gemeente zich baseert?

Vraag 5:
a) Wat is de stand van zaken met betrekking tot de omgevingsvergunning milieu als het gaat om de uitbreiding van het aantal dieren bij deze varkenshouderij?
b) Hoeveel fijnstof stoot de stal nu uit en hoeveel wordt dat na de eventuele uitbreiding?
c) Hoe wordt voldaan aan geurnormen en wordt geuroverlast in de regio ervaren?

Vraag 6:
De varkenshouder beweert dat de stikstofuitstoot van het bedrijf niet toeneemt met de bouw en ingebruikneming van de nieuwe stal, omdat de nieuwe stal emissiearm wordt.

a) Klopt deze bewering van de varkenshouder (huidige versus toekomstige uitstoot)?
Kunt u de berekening sturen waarop deze conclusie is gebaseerd?
b) Is deze stikstofuitstoot opgenomen in AERIUS? Zo niet, wie houdt dan het overzicht over dit soort uitstoters?
c) Welke emissiearme techniek heeft de varkenshouder voor ogen om de emissie te verlagen en welke Rav-emissiefactor wordt voor deze techniek gehanteerd? Graag de Rav -code en emissieberekening bijvoegen bij de antwoorden.

Vraag 7:
Diverse wetenschappelijke rapporten trekken de effectiviteit van emissiereductietechnieken bij veestallen en de bijbehorende zogenaamde ammoniakemissiefactoren, zoals die in de Regeling ammoniak en veehouderij (Rav) staan, in twijfel. Volgens experts mogen geen vergunningen verleend worden, zolang enige twijfel bestaat over de effectiviteit van die technieken. De wet eist dat enkel vergunningen worden verleend als 'geen redelijke twijfels' bestaan dat de stikstofemissies niet toenemen. Expert en professor Raoul Beunen bevestigt dat rechters verschillende stalsystemen waarbij gerede twijfel is over de emissiefactor, op dezelfde manier zullen beoordelen. Als er op basis van wetenschappelijke studies aanwijzingen zijn dat de gebruikte emissiefactor de daadwerkelijke uitstoot onderschat, kan een vergunning voor uitbreiding geweigerd worden. Als de overheden daar zelf niet scherper op zijn, is het wachten totdat iemand naar de rechter stapt om de uitbreiding aan te vechten.

a) Is aangetoond dat er over de emissiefactor van het nieuwe stalsysteem/ emissiereductietechniek geen gerede twijfel bestaat?
b) Wie heeft dit getoetst en op basis van welke wetenschappelijke onderzoeken? Kunt u de bijbehorende stukken sturen?
c) Wie kan deze varkenshouder garanderen dat diens nieuwe stalsysteem uiteindelijk juridisch houdbaar zal zijn?

Vraag 8:
Vindt GS het een wenselijke situatie dat ook deze boeren weer het pad van schaalvergroting en verdere intensivering op worden gestuurd, met bijbehorende investeringskosten, terwijl dat pad gezien alle crises (juridisch) onhoudbaar is?

Vraag 9:
De provincie is verantwoordelijk voor natuurbescherming en moet vorm en leiding geven aan het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG), waarmee verschillende problemen (stikstof, klimaat, water, etc.) in samenhang moeten worden aangepakt. Daarvoor hoort de provincie in ieder geval zicht te hebben op alle bronnen van stikstof en waar alle uitstoot terecht komt. Heeft de provincie dit overzicht compleet? Zo nee, wie heeft dat dan wel?

Intensieve veehouderij

Vraag 10:
a) Is het bedrijf in haar huidige vorm aan te merken als een intensieve veehouderij, zoals gedefinieerd in de Omgevingsverordening?
b) Wordt het bedrijf met de uitbreiding aangemerkt als een intensieve veehouderij, zoals gedefinieerd in de Omgevingsverordening?

Vraag 11:
a) Art. 6.34, lid 1 van de Omgevingsverordening verbiedt vestiging van intensieve veehouderij of de al dan niet gedeeltelijke omschakeling van bestaande agrarische bedrijven naar intensieve veehouderij. Is dit artikel van toepassing op deze casus? Zo nee, waarom niet?
b) Is hier anders sprake van uitbreiding van bestaande intensieve veehouderij?

Vraag 12:
De toelichting bij art. 6.34 legt uit dat vestiging van intensieve veehouderijen door de provincie als onwenselijk wordt gezien en aan banden wordt gelegd met dit artikel vanwege uitstoot van fijnstof, ammoniak (stikstof), endotoxinen, zoönosen en dierenwelzijn.

a) Is GS het met ons eens dat diezelfde redenering gebruikt kan worden om ook de groei van bestaande intensieve veehouderijen in het vervolg te stoppen?
b) Is GS bereid de groei van bestaande intensieve veehouderijen in een nieuwe versie van de Omgevingsverordening aan banden te leggen, gezien de maatschappelijke discussie en de verschillende crises waar de intensieve veehouderij aan bijdraagt?

Landbouwtransitie, Voedselvisie en klimaat

Vraag 13:
Hoe past volgens GS deze uitbreiding van de varkenshouderij in de Voedselvisie, als het gaat om de ambitie van extensivering van veehouderijbedrijven, zijnde mínder dieren?

Vraag 14:
Onderdeel van provinciaal beleid en Voedselvisie is dierenwelzijn. Het bedrijf stelt dierenwelzijn hoog in het vaandel te hebben. Maar ook bij Het Beemsterlant’s Varken komen de ‘vleesvarkens’ nooit buiten, kunnen de dieren hun natuurlijk gedrag niet uitoefenen, niet genieten van modderbaden, hebben de ‘vleesvarkens’ straks rond maximaal 2 m2 leefruimte[6], zullen de zeugen net als in de rest van Nederland waarschijnlijk gemiddeld 30 biggen per jaar krijgen[7], worden de biggetjes na zo’n zes weken weggehaald bij de moederzeug, worden waarschijnlijk de staartjes (gedeeltelijk) onverdoofd afgebrand of afgesneden, en de dieren vetgemest en gedood na al 6 tot 8 maanden. Hoewel de website van het bedrijf dieren in stro laat zien, is dat slechts een deel van hun leven. Uiteindelijk brengen alle varkens hun laatste maanden in kille, dichte stallen met kale vloeren, waar ze ‘slachtrijp’ worden gemaakt. Zie foto’s hieronder. (zie Uitbreiding van intensieve varkenshouderij in Middenbeemster NoordHolland - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl))

a) Bent u het met de Partij voor de Dieren en veel burgers eens dat een intensieve veehouderij nooit diervriendelijk kan zijn? Wat is er diervriendelijk aan het ophokken en doden van nog meer zeer intelligente en sociale dieren (slimmer dan honden)?

b) Deze intensieve veehouderij groeit door naar een zogenaamde ‘emissiearme stal’. Meestal moeten zulke stallen potdicht zijn, geen open deuren en ramen voor frisse lucht. Hoe wordt dat straks in de nieuwe stal geregeld?

Vraag 15:
Provinciale Staten hebben onlangs de klimaat- en biodiversiteitscrisis uitgeroepen, en vroegen meer aandacht vanuit de provincie voor de communicatie hierover. De wetenschap laat zien dat we grote winsten kunnen boeken op het gebied van milieu, water, klimaat en biodiversiteit door in te zetten op afbouw van de (intensieve) veehouderij.[8][9] Die stap is zelfs onvermijdelijk als we de doelen willen halen. Op dit moment wordt veel land inefficiënt gebruikt voor vee-industrie. Land dat we nodig hebben voor teelten om mensen direct te voeden, en voor natuur en herbebossing om CO2 uit de lucht te halen. De vee-industrie is ook een van de grootste bijdragers aan verschillende milieuproblemen. Inzet van technologie in de veehouderij is volgens wetenschappers niet voldoende om gevaarlijke opwarming tegen te gaan en natuur te beschermen.[10] Ondertussen wordt gewaarschuwd dat we achterlopen op de klimaat- en natuurdoelen en dat elke vertraging desastreus is voor onze toekomst.

Wat is en wat wordt (ongeveer) de uitstoot van alle broeikasgassen door het bedrijf in CO2eq (inclusief landgebruik voor veevoer)?

Vraag 16:
Universiteit Twente en Water Footprint Network laten zien dat dierlijke producten in de meeste gevallen veel water kosten, en vaak veel meer dan plantaardige producten. Varkensvlees kost ongeveer 6000 liter water per kilo. Dat is ongeveer 120 gemiddelde douchebeurten (vier maanden elke dag douchen).[11]

Hoe verstandig vindt GS deze groei van intensieve varkenshouderij, terwijl er wereldwijd problemen zijn met water?

Vraag 17:
Er zijn steeds meer veeboeren die kiezen voor het houden van minder dieren en meer plantaardige landbouw. Deze boeren kunnen een inspiratie zijn voor anderen.

Bent u bereid om op zijn minst met de varkenshouder in gesprek te gaan en andere perspectieven aan te reiken dan simpelweg meer varkens, en dus meer vervuiling en bijdrage aan o.a. klimaatverandering? Bent u bereid met de varkenshouder te praten over wat diegene nodig heeft om de transitie te maken naar minder dieren?


[1] Tim van der Mark van Beemsterlant’s Varken mag toch uitbreiden: college Purmerend stemt in met verdubbeling bedrijf naar ruim 2200 varkens | Noordhollands Dagblad

[2] Groen licht voor uitbreiding fokkerij Beemsterlant’s Varken | Noordhollands Dagblad

[3] https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR646089

[4] https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Economie_Werk/Publicaties/Uitvoeringsprogramma_Economie_2021_2023.pdf

[5] https://www.wri.org/research/state-climate-action-2022

[6] Oppervlakte stal delen door het aantal varkens.

[7]https://www.agrimatie.nl/ThemaResultaat.aspx?subpubID=2290&themaID=2272&indicatorID=2086§orID=2262#:~:text=Het aantal grootgebrachte biggen per,22%2C1 biggen in 2002.

[8] https://www.nature.com/articles/s41893-020-00603-4; https://www.nu.nl/klimaat/6077633/klimaatwinst-veganistisch-eten-negen-tot-zestien-jaar-kolen-olie-en-gas.html; https://youtu.be/8miQs3mPGu8; https://youtu.be/8miQs3mPGu8; https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/artikel/5212836/vegan-plantaardig-voeding-veganistisch-klimaat-co2-dieet-eten-landbouw; https://ourworldindata.org/environmental-impacts-of-food#you-want-to-reduce-the-carbon-footprint-of-your-food-focus-on-what-you-eat-not-whether-your-food-is-local

[9] https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2022/01/hoe-plantaardig-eten-niet-alleen-onze-co2-voetafdruk-verkleint-maar-ook-de-co2-opname-vergroot

[10] https://www.nature.com/articles/s41893-020-00603-4; https://www.youtube.com/watch?v=HdIVITDwGhg; https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/artikel/5212836/vegan-plantaardig-voeding-veganistisch-klimaat-co2-dieet-eten-landbouw; https://ourworldindata.org/environmental-impacts-of-food#you-want-to-reduce-the-carbon-footprint-of-your-food-focus-on-what-you-eat-not-whether-your-food-is-local

[11] https://www.utwente.nl/nieuws/2011/1/176997/vleesrijk-dieet-aanslag-op-zoetwatervoorraad