Vragen over grote vissterfte bij het onderhoud van sloten door HHNK


Indiendatum: 28 sep. 2022

Inleiding

Vorige week zijn er bij maaiwerkzaamheden door het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) in Purmerend veel vissen dood gegaan. Noord-Hollanders meldden aan het Noordhollands Dagblad dat ze dit soort taferelen steeds vaker zien en dat soms zelfs nesten van meerkoeten worden mee gemaaid.[1] De gemeentelijke fractie van D66 is al jaren bezig om de vissterfte bij onderhoud in sloten een halt toe te roepen, maar er verandert nauwelijks iets.[2] Volgens de raadsfractie is de werkwijze van het HHNK dermate ruw en ondoordacht met al jarenlange schade aan het onderwaterleven tot gevolg.

Het waterschap maait de waterplanten met een maaiboot. Dit is één van de minst visvriendelijke methoden. Door de krachtige motor en snel ronddraaiende schroeven wordt de bodem omgewoeld en wordt het water troebel en zuurstofloos, wat leidt tot vissterfte of naar zuurstof happende vis aan het oppervlak. Daarbij was door de hete zomer het water waarschijnlijk te warm en bevatte het al minder zuurstof.

Uit een eerder onderzoek naar dit probleem van de WUR[3] blijkt dat de maaiwerkzaamheden niet altijd even zorgvuldig worden uitgevoerd. Ook komt uit het onderzoek naar voren dat waterschappen het maaibeheer vaak uitbesteden aan de laagst offrerende aannemer. Vaak wordt dan gekozen voor de snelste maaimethode waarbij weinig of geen rekening wordt gehouden met de flora en fauna en er soms te veel vegetatie wordt verwijderd.

Hierdoor lijkt er niet te zijn gehandeld volgens de Gedragscode Wet natuurbescherming voor waterschappen.[4] De provincie is bevoegd gezag Wet natuurbescherming en dient daarom toe te zien op naleving van de regelgeving bij het (jaarlijkse) onderhoud van de sloten.

Vragen

  1. Zijn GS bekend met de problemen die al jarenlang spelen rond vissterfte bij onderhoudswerkzaamheden van HHNK in Purmerend?

  2. Heeft HHNK gehandeld volgens de Gedragscode Wet natuurbescherming waterschappen en waaruit blijkt dat? Of heeft HHNK ontheffing gevraagd voor de werkzaamheden bij de provincie?

  3. Hoe controleert de provincie de naleving van de soortenbescherming Wnb bij het onderhoud aan watergangen door waterschappen?
    Zoals:
    1. is voorafgaand aan de werkzaamheden schonen en maaien van wateren onderzocht of zich op of rond het werkterrein beschermde soorten bevinden of kunnen worden verwacht;
    2. is er een ecoloog gepolst om de watertemperatuur te bepalen voordat de onderhoudswerkzaamheden van start gingen?
    3. is het meest natuurvriendelijk materieel ingezet?
    4. waren snijmes en snelheid van de boot zo ingesteld dat de vissen en andere waterdieren voldoende konden ontsnappen?
  4. Heeft HHNK melding gedaan van de vissterfte? En zo ja, is bekend hoeveel vissen en andere dieren door de onderhoudswerkzaamheden zijn gedood?

  5. Is er bij de huidige najaarschouw ook in andere gemeenten in de provincie sprake geweest van vissterfte? Zo ja, om hoeveel vissen en andere dieren gaat het?

  6. Het WUR-onderzoek uit 2014 concludeerde dat er door te weinig onderhoudsbudget bij waterschappen vaak werd gekozen voor goedkoopste aannemers, die vaak kiezen voor de snelste, maar niet altijd de meest zorgvuldige maaimethodes. Uit het onderzoek bleek dat maaiwerkzaamheden niet altijd even zorgvuldig werden uitgevoerd en dat er te veel vegetatie (nadelig voor vissen) werd weggehaald.

    In hoeverre spelen deze problemen nog steeds bij de waterschappen in Noord-Holland en specifiek bij HHNK? Op welk recent onderzoek baseert u zich?

  7. Zijn er voldoende capaciteit en middelen bij HHNK om de onderhoudswerkzaamheden aan watergangen zorgvuldig, dus volgens de Wnb, uit te voeren?

  8. Wat doet de provincie om (herhaling van) vissterfte bij onderhoudswerkzaamheden door de waterschappen te voorkomen?

  9. In hoeverre stimuleert de provincie de waterschappen om ecologisch en visvriendelijk onderhoud te plegen, bijvoorbeeld door het gebruik van andere onderhoud methodes?

  10. De provincie heeft een zorgplicht voor alle in het wild voorkomende dieren en planten en hun leefomgeving. Schade aan deze soorten moet worden voorkomen. Vindt de provincie dat zij als toezichthouder verantwoordelijkheid draagt als de uitvoering van (najaars)schouw leidt tot massale vissterfte?

  11. Wanneer de KRW-doelen op orde zijn, is er sprake van minder nutriëntenbelasting, minder begroeiing en meer lichtdoorlating. Maaien is dan niet of nauwelijks nodig.
    a) Zijn GS het eens dat bij het behalen van de KRW-doelen dit een positieve uitwerking heeft op het tegengaan van vissterfte bij onderhoud?
    b) Worden de KRW-doelstellingen in het beperken van nutriëntenbronnen, zoals beschreven staat in het Regionaal Waterprogramma 2022-2027, behaald in 2024 bij de tussenevaluatie?[5]


[1] https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20220922_64566129

[2] https://purmerend.notubiz.nl/document/11864501/1

[3] https://edepot.wur.nl/315501

[4] https://simsite.hhnk.nl/document.php?m=58&fileid=41830&f=1e386a8cabd069777fdb5c78cc788212&attachment=0&a=403

[5] https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Water_Bodem/Regionaal_Waterprogramma_Noord_Holland_2022_2027