Ameri­kaanse rivier­kreeft


Vragen van Statenlid Ines Kostic

In december 2017 is het Uitvoeringsprogramma Oostelijke Vechtplassen vastgesteld. Onderdeel hiervan is het zoeken naar een aanpak van o.a. de Amerikaanse rivierkreeft in verband met vermeende overlast.

Nu wordt een poging gedaan om van de rivierkreeft een streekproduct en toeristenproduct te maken. Daartoe zijn afspraken gemaakt met lokale vissers en wordt de lokale horeca betrokken. In dat kader werd op maandag 13 mei een ‘exclusieve Masterclass Rivierkreeften’ georganiseerd in Loosdrecht, waar rivierkreeften werden bereid. De projectleider en adviseur van de Provincie Noord-Holland gaf aan dat deze masterclass een opmaat zou zijn naar een groot festival, aan het einde van het seizoen, waarvoor het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen, net als voor de masterclass, een deel van de kosten zal betalen.

In Zwitserland is het vanaf 1 maart 2018 verboden om kreeften nog langer levend te koken. De kreeften moeten daar met elektrische schokken eerst verdoofd worden alvorens ze gekookt mogen worden. Daarnaast is het niet langer toegestaan levende kreeften te vervoeren op ijs of in ijswater en dienen de kreeften in een natuurlijke omgeving gehouden te worden. In Nederland worden kreeften vaak nog wel levend in een pan kokend water gegooid, maar daar is steeds meer weerstand tegen.

Het levend koken van kreeften is volstrekt onnodig en stelt het dier bloot aan grote en langdurige stress. De doodsstrijd kan minutenlang duren waarbij het dier probeert te ontsnappen. Het minste wat men aan voorzorgsmaatregelen kan nemen is de kreeften te verdoven voordat ze gekookt worden.

Naar aanleiding van het bovenstaande, een aantal vragen:

1. Kunt u beschrijven hoe de rivierkreeften voor of tijdens de masterclass gedood zijn? Kunt u garanderen dat er geen rivierkreeften uit de Oostelijke Vechtplassen levend gekookt (zullen) worden en dat de provincie zulke praktijken niet gaat financieren of faciliteren?

2. Deelt u onze mening (en de mening van de meerderheid van burgers) dat het levend koken van kreeften onnodig wreed is?

3. Kunt u zo gedetailleerd mogelijk, stap voor stap, beschrijven hoe de rivierkreeften uit het gebied precies gevangen, vervoerd, opgeslagen en gedood worden? Welke concrete maatregelen worden genomen om te voorkomen dat dieren lijden?

Bioloog Bram Kroese van het onderzoeksinstituut Naturalis is een expert op het gebied van invasieve kreeften. Hij zegt dat in principe “vanuit ecologisch oogpunt de exotische zoetwaterkreeften in Nederland niet zo bedreigend zijn”. Kroese zegt: “De beestjes lijken vooral voor te komen in gebieden waar de natuur toch al uit balans is. In gezonde natuur met een rijk onderwaterleven worden de invasieve kreeftsoorten nog redelijk in bedwang gehouden. In zo’n habitat komen vaak voldoende natuurlijke vijanden voor, zoals baars, pos en paling.”

Natuurexperts verdedigen ook onafhankelijk van elkaar de stelling: “Een sterke, evenwichtige natuur met een gevarieerd onderwaterleven lijkt de beste remedie tegen invasieve kreeftsoorten.”

4. Bent u het met de natuurexperts eens dat een sterke, evenwichtige natuur met een gevarieerd onderwaterleven de beste remedie is voor invasieve kreeftsoorten? Graag onderbouwen.

Natuurexperts zeggen: “Rivierkreeften gedijen vooral goed in een habitat die door mensenhand uit balans is geraakt.” Een aanpak bij de bron is dus het beperken van menselijk invloed en de natuur de ruimte geven om weer in balans te komen.

5. Hoe gaat u voor een dergelijke aanpak zorgen in de Oostelijke Vechtplassen? Hoe is hierover nagedacht toen er afspraken werden gemaakt over de aanpak van de rivierkreeften in de Oostelijke Vechtplassen? Graag alle afwegingen en geraadpleegde wetenschappelijke stukken in kaart brengen.

6. Kunt u uitleggen van welke aanpak in dit gebied u de meeste positieve resultaten voor de natuur verwacht: werken aan verminderen van menselijke invloed, de natuur de ruimte geven en waterkwaliteit verbeteren, óf het wegvangen van de Amerikaanse rivierkreeft? Kunt u uitleggen waarop u dat baseert?”

Bioloog Wouter Moerland van Bureau Stadsnatuur: “Je kunt zeker niet zomaar stellen dat de visserij de populaties van invasieve rivierkreeften verkleint. Dat weten we niet. In theorie is het zelfs zo dat je er een averechts effect mee kunt sorteren. Rivierkreeften zijn namelijk kannibalistische dieren. Ze vreten ook kleinere soortgenoten. Door de grote kreeften weg te vangen, zou je de kleintjes meer ruimte kunnen geven om groot te worden. In theorie kan het vangen van kreeften de populatie dus vergroten.”

7. Deelt u de conclusie van Moerland dat het door vissers laten wegvangen van kreeften een averechts effect kan hebben? Zo nee, op welke wetenschappelijke onderzoeken baseert u uw mening? Hoe gaat u de effecten van uw beleid monitoren en delen met de Provinciale Staten?

8. Welk percentage Amerikaanse rivierkreeften wordt nu weggevangen in de Oostelijke Vechtplassen en hoeveel bent u van plan weg te laten vangen? Waarom en op welk onderzoek baseert u dat?

9. Is bekend wat de invloed is van het gebruik van vallen en fuiken op andere populaties (bijvangst) en zo ja, wat is die invloed precies? Op welk onderzoek baseert u zich?

10. Klopt het dat de aanpak van rivierkreeften niet overgedragen is aan de provincies en primair bij het Rijk ligt? Wiens idee was het dan om de rivierkreeften in de Oostelijke Vechtplassen te laten afvangen en vermarkten en hoe verhoudt dat zich tot de huidige wet- en regelgeving?

11. Klopt het dat het college pleit voor een versoepeling van de Visserijwet, om nog meer rivierkreeften te kunnen afvangen en doden?

De provincie lijkt nu het commercieel maken van de Amerikaanse rivierkreeft te ondersteunen. Maar de Amerikaanse rivierkreeften zijn er nu juist omdat ze in het midden van de negentiende eeuw zijn geïmporteerd voor commercie. De inheemse kreeften werden toen door commerciële exploitanten vervangen door de Amerikaanse rivierkreeften. Daarnaast blijkt dat commercialisering van de exoten in het algemeen de verspreiding ervan door mensenhand bevordert en de verstoring van habitat in stand houdt.

De waterschappen in Nederland zijn bijvoorbeeld unaniem geen voorstander van het commercialiseren van muskusrattenvlees. Als er een vraag naar muskusratten gaat ontstaan is er ook behoefte aan aanwas. De beheerorganisatie en de waterschappen willen de populatie juist zo laag mogelijk houden, zodat er zo weinig mogelijk schade kan ontstaan aan het watersysteem én daarmee ook zo min mogelijk dieren gedood hoeven te worden.

12. Commercie en menselijk ingrijpen heeft de Amerikaanse rivierkreeft juist naar Noord-Holland gebracht: hoe rijmt u dat met het feit dat u nu voor ‘oplossingen’ weer terugvalt op commercie en menselijk ingrijpen?

13. Er is dus consensus dat commercialisering van muskusrattenvlees tot problemen zoals het opzettelijk uitzetten van de dieren leidt, met als gevolg dat er nóg meer dieren gedood worden. Bent u het met ons eens dat hetzelfde probleem zou kunnen optreden met de poging tot vermarkting van de Amerikaanse rivierkreeften? Zo nee, op welke wetenschappelijke onderzoeken baseert zich?

14. Hoeveel geld verwacht u dat onder het Gebiedsakkoord uit zal worden gegeven aan het afvangen, beheersen en/of bestrijden van de rivierkreeften? Hoeveel geld wordt straks in totaal uitgegeven aan beheersmaatregelen? Hoeveel geld wordt uitgegeven aan natuurherstelmaatregelen?

15. Bent u het met ons eens dat het absurd is om juist exoten – waarvan de provincie zegt dat ze niet in onze streek horen - te marketen als "streekproduct”?

16. Onze informatie is dat er nog onderzoek gedaan wordt naar het gedrag, invloed en aanpak van rivierkreeften en het bedwelmen van aquatische dieren. Bent u het met ons eens dat eerst alle wetenschappelijke informatie over dit dossier helder moet zijn, voordat de provincie op weloverwogen wijze kan besluiten over de eventuele wijze van beheer van de rivierkreeften?

17. Bent u bereid om in de Oostelijke Vechtplassen te stoppen met het laten vangen, transporteren, levend koken en het als ‘streekproduct’ verhandelen van de Amerikaanse rivierkreeften?

Help mee aan een betere wereld

    Word lid Doneer