Amendement 'Zienswijze Waddenfonds' (verworpen)

Provinciale Staten van Noord-Holland in vergadering bijeen op 1 juni 2026 ter behandeling van VD 26-2026 Ontwerpbegroting 2027 - Jaarstukken 2025 Gemeenschappelijke Regeling Waddenfonds, 

besluiten bovengenoemd ontwerpbesluit:
- 1. geen zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2027 van het Waddenfonds bij het dagelijks bestuur van het Waddenfonds.

te wijzigen in:
1. een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2027 van het Waddenfonds, inhoudende dat Provinciale Staten van Noord-Holland het Waddenfonds verzoeken om in de resterende looptijd van het fonds actief bij te dragen aan herstel van de 50/50-verdeling tussen ecologie en economie bij toekenningen van gelden;
2. voor alle nieuw te subsidiëren projecten verplichte, meetbare ecologische indicatoren vast te stellen, zoals ontwikkeling van biodiversiteit, vermindering van verstoring en daadwerkelijke versterking van natuurwaarden;
3. Provinciale Staten te informeren over de ingediende zienswijze en de opvolging daarvan, inclusief de wijze waarop invulling wordt gegeven aan bovengenoemde punten.

Toelichting
Vooropgesteld, het Waddenfonds (€ 800 mln) is in 2006 ingesteld door het Rijk om ecologische schade door gaswinning onder de Waddenzee te compenseren en om te investeren in natuurbehoud. Door een amendement in de Tweede Kamer is dit teruggebracht tot een 50-50%-verdeling ecologie-economie. Waarbij de economische projecten ‘de ecologie niet mogen schaden’.

De Jaarstukken 2025 van het Waddenfonds laten zien dat van de in 2025 verleende subsidie 34% ging naar ecologie en 66% naar economie (1). Dit terwijl de afspraak een 50/50-verdeling is.

Het Waddenfonds claimt weliswaar dat die balans 50-50 wordt gehaald, maar dit is op geen enkele manier is te controleren, omdat de toerekening naar projecten niet transparant is en ook de monitoring faalt. Dit wordt bevestigd door meerdere onderzoeken (2).

Ook is op geen enkele wijze gemonitord hoe de aangenomen motie3 ‘een impuls voor de Waddenzee’ - waarin is opgeroepen om alleen nog gelden toe te kennen aan programma’s en projecten met hoofddoel C (economie) wanneer deze óók een duidelijke bijdrage leveren aan het realiseren van hoofddoel A en/of B (vergroten en versterken natuur- en landschapswaarden, en verminderen/wegnemen extern bedreigingen) - is uitgevoerd. 

De Waddenzee is om meerdere redenen een uniek en zeer belangrijk internationaal natuurgebied en is daarom uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed. Tegelijkertijd verkeert de natuur van de Waddenzee nog altijd in kritieke toestand verkeert en is natuurherstel hard nodig.

Ons voorstel om dit amendement uit te voeren is:
a. om in de resterende looptijd van het Waddenfonds (1,5 jaar) prioriteit te geven aan projecten met hoofddoel A en B (natuur- en landschapswaarden en het verminderen van externe bedreigingen), en
b. om alleen nog middelen toe te kennen aan projecten met hoofddoel C (economie) indien deze aantoonbaar en meetbaar bijdragen aan natuurherstel, en deze bijdrage expliciet en onderbouwd is vastgelegd;
c. projecten zonder directe en aantoonbare bijdrage aan natuurherstel – waaronder in ieder geval toerisme-, cultuur-, leefbaarheids- en kennisprojecten zonder directe natuurimpact – niet langer worden meegeteld als ecologische bestedingen;
d. voor alle nieuw te subsidiëren projecten verplichte, meetbare ecologische indicatoren worden vastgesteld, zoals ontwikkeling van biodiversiteit, vermindering van verstoring en daadwerkelijke versterking van natuurwaarden;

Bronnen:
(1) Blz. 33 Jaarstukken 2025 Waddenfonds, taartdiagram ‘Verleend ecologie en economie’
(2) De natuur schiet met het Waddenfonds niets op | Investico Onderzoeksjournalisten (2019); 'Waddenfonds
met 800 miljoen subsidie is grabbelton'; Waddenfonds | Randstedelijke Rekenkamer (2018)
(3) Partij voor de Dieren | Motie Een impuls voor het Waddengebied