18 mei 2026
Bijdrage Begroting 2027 en Jaarrekening 2025 Waddenfonds
Het fonds is ooit ingesteld om de schade aan natuur door de gasboringen onder het Wad te compenseren, maar er werd een mogelijkheid gevonden om toch miljoenen voor andere doeleinden in te zetten. Ook uit de meest recente projectlijst blijkt weer dat de natuur er nogal bekaaid vanaf komt. Recreatie en toerisme, landbouw en visserij en chemie, allemaal doen ze een flinke graai uit de pot.
De projecten die – direct! – bijdragen aan de Waddennatuur zijn op 1 hand te tellen. Het is schokkend om in de jaarstukken te lezen dat in 2025 de verdeling van de verleende subsidie voor 34% ging naar ecologie en 66 % naar duurzame economie. Waarbij ook niet wordt verteld dat een aanzienlijk deel van de ecologie projecten eigenlijk verkapte economische impulsen zijn met een flets lichtgroen kleurtje.
Want het lijkt erop dat ondanks onze aangenomen motie ‘een impuls voor de Waddenzee’ - waarin we de randvoorwaarden hebben aangescherpt – miljoenen worden besteed aan projecten die niet of nauwelijks te maken hebben met natuur of ecologie. De cijfers zijn niet volledig en niet transparant.
Bovendien is het simpelweg niet inzichtelijk want data ontbreken, er wordt niet gemonitord en het verband tussen de natuurimpact en een project wordt niet gelegd. Enkele voorbeelden: het kamermuziekfestival op Schiermonnikoog, cultuurtoerisme op Vlieland, het paardenreddingboot-theater op Ameland. Deze projecten dragen op geen enkele wijze bij aan natuur-, en biodiversiteitsherstel. Sterker nog zij kunnen zelfs een negatief effect hebben op natuur en de dieren die er leven.
We lijken de conclusie te moeten trekken dat deze motie in de praktijk geen enkel effect heeft gehad op de keuzes die worden gemaakt om gehoor te geven aan de oorspronkelijke doelstellingen voor natuurbehoud en herstel. Niet alleen is dat onze conclusie maar een aantal jaar eerder ook al dat van de Rekenkamer. Wat is na dat onderzoek gedaan om de focus van economie naar natuurherstel te verleggen?
Is herstel van de biodiversiteit en de veerkracht van onze natuur niet een van de belangrijkste opgaven waar we nu voor staan? Wij pleiten dan ook voor:
- een grondige evaluatie van het Waddenfonds. De doelmatigheid van de bestedingen van de miljoenen moet helder gemaakt worden alvorens een vervolg te kunnen geven aan een vervolg;
- de laatste 1,5 jaar vol in te zetten op natuurprojecten, zowel bij majeure projecten als thematische openstellingen: dit is het moment om de disbalans enigszins recht te trekken. Door:
- het stoppen/beperken van toerisme projecten
- beleef- en marketingprojecten
- verplicht meetbare KPI’s per project.
En maak onderscheid tussen ‘echte natuurprojecten en meeliftende natuurprojecten;
- dat de gedeputeerde zich in het DB tot het uiterste en aantoonbaar gaat inspannen om natuurherstel af te dwingen.
GS stelt voor om geen zienswijze in te dienen, maar er lijkt genoeg aanleiding om dat wel te doen: de disbalans economie-ecologie moet hersteld worden. Hoe kijken de fracties hiernaar?